22 januari 2011: retourtje Groningen

Na ruim 20 jaar autorijden mag ik wel stellen dat ik behoorlijk verknocht ben geraakt aan, ja bijna vergroeid ben met mijn bolide. Mijn blik op de weg geeft mij een uitstekende blik op de wereld, brengt mij waar ik heen wil gaan en heeft me nog nooit laten staan. Nou ja, behalve die ene keer in Zweden, toen de stuurpomp brak bij m'n ouders voor de deur. En een keertje in Amersfoort Noord, notabene vóór de deur van de autodealer (!), toen de koppeling brak. Oja, en een paar maanden geleden nog, toen de brandstofpomp brak, dit keer voor m'n eigen deur… Ach ja. Hij is wat brak soms, die Berlingo. Maar ja, ik hou nog genoeg van hem om 'm steeds weer op te laten lappen. En ik heb hem nodig, die dieselverslindende ouwe bus. Onder andere om op m'n werk te komen. Elk jaar weer spannend of 'ie de winter overleeft. En ja, ik geef toe, het is er eentje in de categorie roetmobiel. Niet echt goed voor het milieu, zeg maar. Zeker niet het milieu waarin ik verkeer. Dus heb ik besloten in m'n vrije tijd mijn blik op de weg zo nu en dan te verruilen voor een milieuvriendelijke(r) blik op het spoor. De treinstellen schijnen allemaal weer in orde te zijn, nadat ze bij het eerste sneeuwvlokje in december vorig jaar met 700 tegelijk de geest gaven… Ik ga de NS een kans geven. En met deze actie hoop ik ook mijn eigen blik wat te verruimen. Gewoon 'ns kijken hoe het spoort in Nederland, of niet. Een keer of twaalf dit jaar en elke keer naar een andere plek in Nederland, op minstens een uur treinen vanaf Amersfoort….

En zaterdag 22 januari 2011 is dan officieel de eerste keer. De maidentrip, zou je kunnen zeggen. Niet dat ik sinds m'n studie nooit meer in een trein gezeten heb, ik heb nog wel eens een poging gedaan. Maar door een slechte voorbereiding liep het vaak uit op een grote teleurstelling. Mijn verwachtingen zijn waarschijnlijk te hoog gespannen geweest. Ik dacht namelijk rustig te kunnen instappen enkele minuten voor de aangekondigde vertrektijd, een mooie en propere stoel bij een raam te kunnen scoren, ongestoord een krantje te kunnen lezen terwijl ik prettig omringd werd door de geur van vers gemalen koffie en warme croissantjes uit de stationskiosk. Tsja, krankzinnig natuurlijk. Hoe had ik dat nou kunnen denken! Wat een desillusie! Dringen op het station, dringen om überhaupt een zitplaats in de trein te kunnen bemachtigen, vieze stoelen, sporen van ondefinieerbare vloeibare zaken op de uitklaptafeltjes, veel te krappe zitplaatsen om een beetje krant open te kunnen vouwen, bedwelmd door een mix van geuren bestaande uit oud zweet, foute  aftershaves, treintoiletactiviteiten en ongewassen kleding en dat alles overgoten met een sausje van irritante geluiden waaronder te hard lachen, te hard praten (tegen medepassagiers of nog erger: tegen een mobieltje), niezen, hoesten, rochelen, neus ophalen en last but not least: koptelefoons die zó hard staan dat de persoon (meestal een puber) die eraan vastkleeft doof is (of dat heel snel wordt). En natuurlijk vertraging, stilstaan in de middle of nowhere, vage types die je aanklampen om gratis op je kortingskaart te kunnen meereizen… Wat een drama. Maar… ik laat het los en begin vandaag met een schone lei. Toen was toen, en nu is nu. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Voor de NS en voor mij. En zo besloot ik dat de eerste trip dit jaar richting Groningen moet gaan, de stad waar ik ooit mijn studie voltooide en waar ik nog jaren bleef 'hangen' vanwege de liefde. Ik ben er niet vaak meer geweest sinds ik er tien jaar geleden vertrok. Dus erg benieuwd hoe de stad zich heeft ontwikkeld…

Om 11.00 uur op deze grijze zaterdagochtend koop ik een kaartje, een cappuccino en stap ik met zo weinig mogelijk verwachtingen in de intercity naar Groningen/Leeuwarden. Ik hoop nog stiekem heel even op een lege trein zo in het weekend, maar niets blijkt minder waar: het is bomvol! Hebben ze gratis kaartjes weggegeven of zo? Met moeite kan ik een stoel bemachtigen, naast een meisje dat vooroverhangt over een studieboek en druk aan het schrijven is. Ik kan het niet laten even te spieken en zie plaatjes van organen die ik niet direct kan thuisbrengen en de woorden 'kangoeroe' en 'zwangerschap' vallen op. Wat voor studie volgt ze? Ik ben nieuwsgierig, maar ga het niet vragen. Ik besluit voor me te kijken en mijn oog valt op een Spaans uitziende puber, die volledig in beslag genomen wordt door een spelletje op z'n telefoon. Z'n Spaanse moeder ernaast is druk aan het lezen op haar MacBook; misschien doet ze wel een talencursus ofzo; ze draagt namelijk een gigantische koptelefoon, die gelukkig niet te hard staat. Naast mij zit over twee zitjes verspreid een gezin dat een toeristisch bezoek aan 't Noorden gepland lijkt te hebben. Een boek over de bezienswaardigheden in Drenthe ligt uitnodigend open op het uitklaptafeltje van de vrouw en ze leest er uit voor, maar zowel haar man als de pukkelige puberdochter lijkt het weinig te boeien. Om mij heen wordt aan alle kanten gepraat, getelefoneerd en gelachen. Een gezellige boel dus vandaag. So much for the 'stiltecoupé'... (of geldt die 'verplichte stilte' niet op zaterdag?) Maar het deert me niet echt. Hey, het is geen Spaanse moeder zie ik nu, ze is Mexicaans. In gedachten maak ik een sprongetje naar de Mexicaanse lunchroom die vroeger op de A-weg zat, zou die er nog zitten? Een burritootje met alles erop en eraan zie ik wel zitten!

Ik besluit de laptop eens uit de tas te halen, maar bedenk me dan dat het niet erg discreet typen is, zo onder het oog van al die onbekende medereizigers. Dan maar het lettertype aanpassen naar geel (NS-geel), dan kan niemand het lezen (en ik ook niet, blijkt even later). De deur van de coupé zwaait open en een meisje roept: 'Koffie van Starbucks, chocomel en koeken'. Wauw, dat is een hele vooruitgang! Geen railtender meer met van die slappe bocht, maar Starbucks! Ze heeft zelfs drie smaken in de aanbieding: Italian roast, Colombian en Decaf. Dat laatste is natuurlijk geen smaak, dat smaakt nergens naar. Maar goed, toch een mooi gevarieerd aanbod. Het meisje is uitgerust met een rugzak die gevuld is met heet water en ze beweegt zich moeizaam door het gangpad, vanwege de zware ton op haar buik, waar de 'merchandise' inzit. Inmiddels passeren we de Veluwe. Ondanks het saaie weer liggen de Veluwse bossen er toch maar weer mooi bij. Ik kijk langs mijn buurvrouw naar buiten en schiet dan spontaan in de lach: er staat een Sinterklaas in het bos, in vol ornaat! Met tabberd en mijter en staf; helemaal volgens het boekje. Nou ja, behalve dan dat ie 6 weken te laat is (of 46 weken te vroeg, dat kan ook). De studente kijkt mij vragend aan, ik vertel haar wat ik zag en bedenk me dan dat ze nu ook zou kunnen denken dat ík niet helemaal spoor. Ik benadruk nog maar eens dat er écht een Sinterklaas in het bos stond, en nog wat mensen er omheen. En een tractor geloof ik. Da's wel jammer van de trein, dat je niet even kunt stoppen en omkeren, of afslaan om te gaan kijken. Dat je niet zelf aan het stuur zit, maar overgeleverd bent… Of was dat nou juist de charme van de trein? Aan de andere kant van het gangpad bij het gezinnetje komen nu de broodjes, ik meen osseworst en kaas, op tafel, evenals eierkoeken en appels. Zouden ze soms het Sonja Bakker dieet doen? Ik ga het niet vragen en richt m'n blik weer naar voren. Ineens valt me op dat er woorden geprint staan op de coupéwand en -deur, het lijkt wel een verhaaltje of gedicht ofzo. Ik probeer het te lezen, maar stel al snel enigszins teleurgesteld vast dat het een verzameling losse woorden is. Enige zin of samenhang, als die er al is, kan ik in ieder geval niet ontdekken. Ik bedoel, áls je dan iets met tekst op de wand drukt, laat het dan ook iets zíjn. Niet zoiets zinloos en betekenisloos als dit. Hadden ze evengoed chinees erop kunnen zetten, of niks. Niemand die het snapt nu. Er staat iets, maar er staat tegelijk niets. Of is dit zo'n te doorgeschoten vorm van 'kunst'? Een typisch geval van 'jammer'.

En ineens doemt daar de stad Groningen op. Eindstation; iedereen wordt verzocht uit te stappen en z'n eigen bagage mee te nemen. Haha, wat een grappenmaker zeg. Vast een type van 'opeens weet je het, je wordt conducteur'… De meute stapt uit en vervolgt zijn of haar weg in Grunn'. Brrr, het is hier nog kouder dan in Amersfoort. Maar het maakt niet uit. Het stationsgebouw is nog even imposant als vroeger, het plein ervoor een wat merkwaardige, doch architectonisch verantwoorde golvende overkapping van een fietsenkelder. Da's nieuw. Ik loop richting het Groninger Museum en samen met mij hele volkstammen; er blijkt een Russische kunstexpositie te zijn. Die laat ik maar even voorbijgaan, er moet geshopt worden! Dus steek ik het Zuiderdiep over en betreed de Folkingestraat, wat mij betreft de leukste winkelstraat van Nederland. Via boekhandel Mevlana (waar ik twee boeken scoor) door naar Klinkhamer Antiek & Curiosa, een ware belevenis. Dit is een must voor iedereen die van oude meuk houdt, vooral omdat het zo geweldig in vitrines is uitgestald. Ik loop er tegen een lp aan (jawel, 'langspeelplaat', vinyl!') met composities van Cor Lemaire, muziek die ik al een tijdje zoek. Geweldig en dat voor maar vijf euro! 'Dat is ja hast gratis en veur niks jaaa', zou men hier zeggen. Het feit dat ik geen platenspeler bezit, houdt mij op dat moment even niet zo bezig…. Na anderhalf uur heb ik bijna elke winkel in de Folkingestraat van binnen en van buiten gezien en begeef mij naar de Vismarkt. Het is markt, fijn! In AOG (Algemeen Onbeschaafd Gronings) vliegen de 'koopjes' mij om de oren. Ik voel me gelijk weer helemaal thuis! Niet dat ik het echt gemist heb, maar het heeft toch wel wat. Dan valt mijn oog op een mobiele espressobar: een dubbele espresso met hazelnootshot lijkt mij een aangename 'break'. De koffieman praat graag en veel. En ik praat gezellig mee. Na de espresso vervolg ik mijn shopronde (wauw, er is zelfs een Bijenkorf in Groningen!) en maak ik nog een klein uitstapje naar m'n vroegere buurtje, de Oosterkade. Op de plek waar wij altijd lagen (met het zeiljacht waarop wij woonden), ligt nu de boot van Gert en Jannie. Gert, de scheepstimmerman die ons bootinterieur heeft gemaakt. Mooie tijd was dat.

Ach, wat ruik ik nu… een zuchtje wind draagt de bekende geur van oliekachels. It brings back memories. Er lijkt in de afgelopen tien jaar hier niets veranderd te zijn in de haven, het is net alsof ik er gister nog woonde. Dezelfde sfeer, dezelfde schepen, dezelfde pakhuizen, dezelfde speelplaats met zandbak en datzelfde lelijke gekleurde hek eromheen, dezelfde parkeerplaats, hetzelfde havenkantoor, dezelfde woonark van havenmeesters Chris en Christa (ja, zo heten ze echt) dezelfde…. Ik besluit er niet langer te blijven rondhangen, om te voorkomen dat ik terug ga verlangen naar deze setting, die zo ongecompliceerd was. Nou ja, dat wás natuurlijk niet zo, maar achteraf lijkt het nu zo. Het brein heeft de neiging de goede dingen te onthouden en minder goede naar de achtergrond te verbannen. En da's soms maar goed ook. Ik maak m'n 'rondje stad' af langs de Poelestraat, de Groote Markt, de Zwanestraat (de PC Hooftstraat van Grunn'), A-kerkhof en A-straat. En jawel hoor, de Mexicaan zit er nog, zij het met een nieuwe eigenaar. Omdat het inmiddels al 5 uur is geweest, besluit ik er een klein hapje te gaan eten. Een vriendelijke jongeman vraagt wat ik wil drinken en of ik kom lunchen. Sorry, wat zegt u? Om 5 uur lunchen? Nee, maar ik wil wel graag wat eten. Enfin, ik bestel die eerder gevisualiseerde burrito (wel lekker, maar schandalig duur) en een koffie met Kahlua, om op te warmen. Rond half zes begeef ik me weer richting station. Het is inmiddels ook donker geworden, en kouder! Gelukkig ben ik op tijd voor de trein terug naar Amersfoort en kan ik nu wél de gewenste plaats bij het raam uitkiezen. Ik zetel me met al m'n tassen naast me en duik in een boek dat ik eerder vanmiddag heb gekocht. Het gaat over wijze vrouwen, en ik had zomaar bedacht dat ik daar wel iets van kon leren, wellicht. Maar de schijnbare rust wordt in Meppel ruw verstoord, als een hele massa uitgelaten mensen de trein inbanjert. Blijkt dat er een WK schaatsen (sprint?) is geweest in Heerenveen. Dus ben ik de lege zitplaats naast me alweer kwijt. Maar het deert me niet. En ook de sporen van ondefinieerbare vloeibare zaken op het uitklaptafeltje, de krappe zitplaats, de geurenmix van oud zweet, foute aftershaves, toilet en ongewassen kleding en het harde lachen, praten, telefoneren, niezen, hoesten, rochelen en wat dies meer zij… ach, wat maakt het uit. Ik constateer tevreden dat ik een mooie dag heb gehad, en dat je de dingen niet altijd kunt veranderen, maar wel je kijk erop. En ik duik in m'n boek over wijze vrouwen. Misschien heb ik al iets geleerd vandaag… En met verruimde blik arriveer ik even voor acht uur weer in Amersfoort.